Als groeien in de hiel voelbaar wordt.

“Het zal wel groeipijn zijn.” Die zin hoor je vaak als een kind in de groei over pijnlijke benen of hielen klaagt. Soms klopt dat, maar groeipijn in de hiel is geen vaste diagnose. Het is een verzamelterm voor verschillende klachten die toevallig in dezelfde levensfase voorkomen. Op deze pagina lees je hoe je klassieke groeipijn en sportgebonden hielpijn uit elkaar leert houden, en wanneer het verstandig is om hulp te vragen.

Wat bedoelen ouders met groeipijn?

Ouders, trainers en soms ook kinderen zelf gebruiken het woord groeipijn voor bijna elke pijn in de benen die geen duidelijke oorzaak heeft. Dat is begrijpelijk: kinderen groeien, ze zijn veel in beweging en de pijn gaat vaak vanzelf weer weg. Toch vallen onder dat ene woord twee heel verschillende beelden. Het eerste is wat artsen meestal met groeipijn bedoelen: een onschuldige, wisselende pijn in beide benen. Het tweede is een plaatselijke pijn op één vaste plek, zoals de hiel, die samenhangt met belasting. Dat tweede beeld noemen mensen in het dagelijks taalgebruik ook groeipijn, terwijl er vaak iets anders achter zit.

Zo ziet klassieke groeipijn er meestal uit

Klassieke groeipijn is een bekend verschijnsel bij jonge en schoolgaande kinderen. Het is vervelend, maar het past bij een kind dat verder gezond is. Herkenbare kenmerken zijn:

• de pijn zit in beide benen, vaak in de kuiten, schenen of achter de knieën;
• de klachten komen vooral ’s avonds of ’s nachts, soms wordt een kind er wakker van;
• je kind kan niet één plek aanwijzen waar het pijn doet en drukken op het been maakt het niet erger;
• de volgende ochtend loopt en speelt je kind weer normaal, zonder te manken;
• er is geen zwelling, roodheid of koorts.

Bij dit beeld kan wat troost, zachtjes masseren of warmte prettig zijn. Belangrijk is dat de pijn niet aan één gewricht of bot vastzit en niet steeds erger wordt.

Hielpijn die met sport samenhangt

Pijn die duidelijk in de hiel zit, gedraagt zich anders. Bij kinderen in de groei kan de groeizone achter in het hielbeen geïrriteerd raken door de trekkracht van de achillespees en herhaalde impact. Dat beeld staat bekend als de ziekte van Sever. Ouders merken dan vaak dit op:

• de pijn zit achter of onder de hiel, aan één of aan beide kanten;
• de pijn komt tijdens of na rennen, springen of een wedstrijd, en minder na een rustige dag;
• zacht knijpen in de zijkanten van de hiel is gevoelig;
• je kind loopt na het sporten mank of op de tenen;
• de klachten nemen toe in een drukke sportperiode of tijdens een groeispurt.

Ook andere oorzaken kunnen hielpijn geven, zoals een kneuzing of een overbelaste pees. Daarom is het beeld hierboven een aanwijzing en geen diagnose. Herken je vooral pijn na het sporten, lees dan ook over pijn aan de hiel na het sporten.

De verschillen op een rij

Zet je de twee beelden naast elkaar, dan helpen vier vragen om overzicht te krijgen:

• Waar zit de pijn? Bij klassieke groeipijn diffuus in beide benen, bij een hielklacht op een aanwijsbare plek rond de hiel.
• Wanneer speelt het op? Bij groeipijn vooral ’s avonds of ’s nachts, bij een hielklacht vooral tijdens of na belasting.
• Hoe loopt je kind? Bij groeipijn overdag normaal, bij een hielklacht soms mank of op de tenen.
• Wat gebeurt er bij drukken? Bij groeipijn verandert er weinig, bij een hielklacht is de plek vaak gevoelig.

Past wat je ziet niet in één van beide rijtjes, of zie je kenmerken van allebei, dan is dat juist een reden om het te laten beoordelen.

Waarom het onderscheid ertoe doet

Bij klassieke groeipijn hoeft een kind meestal niets aan het sporten te veranderen. Bij hielpijn die door belasting wordt uitgelokt ligt dat anders. Als je die pijn wegzet als ‘gewoon groeipijn’, traint een kind soms wekenlang door op een gevoelige hiel. Dan kan de pijn langer aanhouden en gaat het plezier in sporten eraf. Andersom is het ook goed om te weten: bewegen met een hielklacht die bij Sever past, veroorzaakt volgens ziekenhuisinformatie geen blijvende schade aan de hiel. Met aangepaste belasting en geduld kunnen de klachten afnemen. Een duidelijk beeld helpt je dus om niet te veel en niet te weinig te doen.

Wat kun je als ouder bijhouden?

Een paar weken goed kijken zegt vaak meer dan één moment waarop je kind zegt dat het pijn doet. Houd bijvoorbeeld kort bij:

• op welke dagen en tijdstippen de pijn opspeelt;
• welke training, wedstrijd of activiteit eraan voorafging;
• of je kind één plek kan aanwijzen, en of dat links, rechts of aan beide kanten is;
• hoe je kind de volgende ochtend loopt;
• of er iets is veranderd, zoals meer trainingen, een nieuwe sport of andere schoenen.

Met die aantekeningen kan een huisarts, kinderfysiotherapeut of podotherapeut sneller inschatten wat er speelt. Bij een sportgebonden hielklacht kun je in de tussentijd pijnlijke impact zoals sprinten en springen tijdelijk verminderen en letten op goed passende, ondersteunende sportschoenen. Dempende inlegzolen kunnen bij sommige kinderen comfort geven, maar ze genezen niets en vervangen geen beoordeling. ZOL maakt zo’n dempende 3/4 inlegzool voor sportende kinderen.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Ga naar de huisarts als de pijn niet in één van de herkenbare beelden past, steeds terugkomt of je kind belemmert in lopen, spelen of sporten. Vraag sneller hulp bij:

• pijn in rust of pijn die je kind ’s nachts wakker houdt op één vaste plek;
• koorts, of een kind dat zich ziek voelt;
• zwelling, roodheid of een warme plek;
• pijn na een val of ander ongeval;
• niet op de voet kunnen staan of blijven manken;
• pijn die steeds erger wordt, ook als je de belasting al hebt verminderd.

Veelgestelde vragen

Bestaat groeipijn in de hiel echt?

Het woord wordt veel gebruikt, maar het is geen medische diagnose. Pijn op één plek in de hiel die bij sport hoort, heeft meestal een eigen verklaring. De ziekte van Sever is daar bij kinderen in de groei een veelgenoemd voorbeeld van.

Kan klassieke groeipijn alleen in één hiel zitten?

Klassieke groeipijn zit meestal in beide benen en niet op één aanwijsbare plek. Pijn die alleen in één hiel zit, past daar minder goed bij. Laat dat beoordelen als het niet snel overgaat.

Moet mijn kind stoppen met sporten?

Bij klassieke groeipijn meestal niet. Bij een hielklacht die door sport wordt uitgelokt is volledig stoppen ook niet altijd nodig, maar het is verstandig de belasting af te stemmen op de pijn. Lees meer over sporten met de ziekte van Sever.

Helpen oefeningen bij hielpijn in de groei?

Bij een stijve kuit of achillespees worden rustige rekoefeningen vaak genoemd. Laat ze persoonlijk uitleggen door een (kinder)fysiotherapeut, zodat ze passen bij jouw kind.